Sermayenin Baharı, Doğanın Kışı
Şubat 2026 verileri masaya indiğinde, rakamların soğukluğu içimizi ısıtmıyor; aksine geleceğin ne kadar yakıcı olduğunu gösteriyor. Küresel ortalama sıcaklıkların 1,5°C sınırına dayandığı bu günlerde, Türkiye’nin COP31 ev sahipliği üzerinden kurduğu “iklim liderliği” retoriği, bütçe gerçekleriyle çarpışıyor. 2026 bütçesinde ekolojiye ayrılan payın reel olarak gerilemesi, devletin önceliğinin gezegeni yaşatmak değil, krizi yönetirken sermayeyi korumak olduğunu tescilliyor.
İklim değişikliği tarafsız bir doğa olayı değildir; o, bir sınıf mücadelesi alanıdır. Bugün tarlalarda aşırı sıcak altında çalışan mevsimlik işçilerin nefesiyle, klimalı odalarda karbon borsası yönetenlerin kâr hırsı arasındaki kavga büyüyor. Kadınların ev içindeki görünmeyen emeği, kuruyan su kaynakları ve artan gıda fiyatlarıyla daha da ağırlaşıyor. Antalya’ya giden yol, “sıfır atık” vitriniyle süslense de; kömürden adil bir çıkış planı yapılmadığı, işçilerin sağlığı kâr hırsına kurban edildiği ve doğa savunucularının sesi kısıldığı sürece bu diplomasi, bir tiyatrodan öteye geçemeyecektir. Bizim ihtiyacımız olan “yeşil diplomasi” değil, ekolojik adalettir.
Bugün, sermayenin “yeşil” makyajı ile gezegenin can çekişen gerçekliği arasındaki uçurumun derinleştiği bir güne uyandık. Antalya’da düzenlenecek COP31’e doğru geri sayım sürerken, resmi söylemler “güven ve işbirliği” pazarlıyor; ancak veriler, emekçilerin ve doğanın bu “işbirliğinin” neresinde olduğunu açıkça gösteriyor.
Dünyadan ve Türkiye’den Gelişmeler
- Copernicus Verileri: Isınma Durdurulamıyor: Copernicus İklim Değişikliği Servisi’nin son verilerine göre, Şubat 2026 küresel olarak kaydedilen en sıcak beşinci Şubat oldu. Küresel ortalama yüzey hava sıcaklığı 13,26°C olarak ölçüldü; bu da sanayi öncesi dönemin 1,49°C üzerindedir. Bu kritik sınırın (1,5°C) kapısında durmamız, kapitalist üretim biçiminin ekosistemi nasıl bir yıkıma sürüklediğinin bilimsel kanıtıdır.
- Türkiye’nin 2026 Bütçesi ve Ekoloji: 2026 bütçe tekliflerinde “Sürdürülebilir Çevre ve İklim Değişikliği” programına ayrılan ödenek, enflasyon etkisinden arındırıldığında reel olarak %30-35 oranında bir azalma gösterdi. Kamu kaynakları, iklim değişikliğine karşı toplumsal dayanıklılığı artırmak yerine, sermaye birikim süreçlerini destekleyen kalemlere kaydırılmaya devam ediyor.
- Resmi Gazete: Milli Parklarda Yeni Düzenleme: TBMM’den geçen ve bugün yürürlüğe giren yeni yasal düzenleme ile Milli Parklar Kanunu’nda değişikliğe gidildi. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün yetkileri artırılırken, korunan alanlardaki yapılaşma ve yıkım süreçlerinin merkezileştiği görülüyor. Bu durum, yerel toplulukların ve ekoloji savunucularının karar alma mekanizmalarından dışlandığı “merkeziyetçi bir doğa yönetimi” riskini taşıyor.
Etki Analizi: Sınıf, Toplumsal Cinsiyet ve Emek
- İşçi Sağlığı ve Isı Stresi: Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine dayanan yeni raporlar, dünya genelinde 2,4 milyar işçinin (işgücünün %70’i) aşırı sıcaklara maruz kaldığını ortaya koyuyor. Özellikle Latin Amerika ve Güneydoğu Asya’da tarım ve inşaat sektöründeki güvencesiz işçiler, ısıya bağlı böbrek hastalıkları ve kardiyovasküler krizlerle karşı karşıya.
- Kadınların Çifte Yükü: Kentlerde yaşayan yoksul kadınlar, hem ev içi bakım emeğinin zorlaşması (su ve gıda krizi nedeniyle) hem de kayıt dışı sektördeki güvencesiz çalışma koşulları sebebiyle iklim değişikliğinden en ağır etkilenen kesim olmayı sürdürüyor. Rio de Janeiro ve Jakarta gibi metropollerde, gece soğumayan konutlar kadınların dinlenme ve iyileşme sürelerini gasp ediyor.
COP31 Eleştirel Değerlendirmesi: “Antalya’ya Doğru Diplomasi Tiyatrosu”
Antalya’da düzenlenecek COP31 öncesi Türkiye, kendisini “Küresel Kuzey ile Küresel Güney arasında bir köprü” olarak konumlandırıyor. Ancak bu köprünün ayakları, hala kömür teşvikleri ve doğa talanı üzerine kurulu.
- Yeşil Boyama (Greenwashing): Bakanlık açıklamalarında “Sıfır Atık” projesinin COP31’in ana sütunu olacağı vurgulanıyor. Oysa plastik üretimini sınırlamayan, atığı kaynağında durdurmayan bir yaklaşım, yalnızca kirliliği yönetmeye yarar; sistemi dönüştürmeye değil.
- Küresel Güney’in Sesi mi, Sermayenin Aracısı mı? Türkiye’nin “İklim Diplomasisi” hamlesi, iklim adaletini ve tarihsel borçları gündeme getirmekten ziyade, teknoloji transferi ve yeşil finansman üzerinden yeni piyasalar açma niyetini gizliyor.
Günün Kritik 5 Bulgusu
- Sıcaklık Alarmı: Dünya, sanayi öncesi dönemin 1,49°C üzerine çıkarak geri dönüşü olmayan eşiklere yaklaştı.
- Bütçe Daralması: Türkiye’nin çevre bütçesi reel olarak yaklaşık üçte bir oranında azaldı.
- İşçi Kırımı: Her 3 işçiden biri iklim kaynaklı sağlık risklerine (aşırı ısı, kötü hava kalitesi) doğrudan maruz kalıyor.
- Milli Parklar Riski: Yeni yasal düzenlemeler, korunan alanların halktan koparılıp bürokratik bir kontrol mekanizmasına hapsedilmesi tehlikesini barındırıyor.
- Diplomatik İllüzyon: COP31 süreci, medyanın büyük bölümünde “liderlik ve zafer” anlatısıyla sunulurken; sahada maden yasaları ve termik santral filtre muafiyetleri tartışılmaya devam ediyor.
Kaynakça
- Copernicus Climate Change Service (C3S): “Surface Air Temperature for February 2026”. Link
- ILO & La Isla Network: “Protecting Workers from Extreme Heat” (March 2026 Report).
- İklim Haber: “Türkiye’nin 2026 Bütçesinde Çevre Kaynakları Azaldı”.
- Resmi Gazete: 13 Mart 2026 Tarihli Kararlar (Milli Parklar Kanunu Değişikliği).
- Journo Analiz: “COP31 Kararı Sonrası Medya ve Ekoloji Dili”.