Metinde gelişmiş ülkelerin finansal sorumlulukları ile gelişmekte olan ulusların iklim adaleti talepleri arasındaki derin fikir ayrılıklarını ve müzakerelerdeki tıkanıklıkları analiz etmektedir. Özellikle fosil yakıt kullanımının sonlandırılması, karbon piyasalarının denetimi ve ekosistemlerin korunması gibi başlıklar altında teknik ve hukuki süreçler detaylandırılmaktadır. Ayrıca, küresel sıcaklık artışları ve ekstrem hava olayları verilerle sunulurken, Türkiye’nin emisyon azaltım hedefleri ve çevre politikalarına yönelik sivil toplum eleştirilerine yer verilmektedir. Kaynaklar, iklim krizinin artık sadece çevresel bir konu değil, bir ulusal güvenlik meselesi haline geldiğini vurgulayarak mevcut durumu özetlemektedir.
BÖLÜM 1: COP31 ELEŞTİREL DEĞERLENDİRMESİ
COP31 süreci, “Finansman ve Uygulama” kıskacında ilerlerken, son 24 saatteki müzakereler özellikle “Kayıp ve Zarar” mekanizmalarının bürokratik engellerine odaklanmıştır.
A. TAAHHÜTLER ve HEDEFLER
- 1.5°C Çıkmazı: Mevcut NDC (Ulusal Katkı Beyanları) güncellemeleri, küresel ısınmayı 1.5°C’de tutmak için gereken radikal emisyon kesintilerini hala içermiyor. Son 24 saatte G7 ülkelerinden gelen açıklamalar, “teknoloji transferi” vurgusu yapsa da fosil yakıt sübvansiyonlarının sonlandırılması konusunda hala çekimser.
- Finansman: Gelişmekte olan ülkelerin yıllık 1.1 trilyon dolar talebi karşısında, gelişmiş ekonomilerin “özel sektör katılımı” şartı, müzakereleri kilitlemiş durumda.
B. ADALET ve HAKKANİYET
- İklim Mültecileri: Pasifik ada devletlerinin (Vanuatu ve Tuvalu) dün yaptığı ortak açıklamada, “iklim mülteciliği” statüsünün tanınmaması sert bir dille eleştirildi.
- İnsan Dışı Canlılar: İlk kez COP31 yan etkinliklerinde “ekosistemlerin hukuki kişiliği” tartışılmaya başlandı. Ancak bu, henüz ana metne (Cover Decision) girebilmiş değil.
C. UYGULANABİLİRLİK
- Madde 6: Karbon piyasalarının standardizasyonu konusunda teknik heyetler arasında “çift sayım” (double counting) riskini azaltacak yeni bir protokol taslağı sızdırıldı. Bu, şeffaflık adına olumlu bir adım olsa da bağlayıcılığı hala tartışmalı.
D. EKOLOJİK ETKİ
- Kıyı Talanı ve Madencilik: Derin deniz madenciliğine yönelik moratorium (erteleme) talepleri, “yeşil dönüşüm için batarya ihtiyacı” argümanıyla karşı karşıya. Son 24 saatte 3 yeni STK raporu, kıyı ekosistemlerinin lityum ve kobalt arayışına kurban edildiğini vurguladı.
BÖLÜM 2: GÜNLÜK EKOLOJİ RAPORU [25 ŞUBAT 2026]
1. SON 24 SAATTEKİ GELİŞMELER
- AB’den Yeni Yasa: Avrupa Konseyi, “Ekosistem Restorasyonu Zorunluluğu” kapsamında üye ülkelerin her yıl bozulan arazilerinin %5’ini onarmasını şart koşan taslağı onayladı.
- Hukuki Hamle: Brezilya’da bir yerel mahkeme, Amazonlar’daki kaçak madencilik faaliyetleri nedeniyle federal hükümete karşı “ekolojik tazminat” davası açtı.
2. EKOLOJİK GÖSTERGELER
- Karbon Fiyatları: * EU ETS: 94.20 € (Hafif artış)
- Çin Ulusal Karbon Pazarı: 98.50 RMB (Stabil)
- Ekstrem Hava Olayları: Avustralya’nın doğu kıyılarında son 24 saatte yaşanan “flash flooding” (ani sel), COP31 hazırlıklarının yapıldığı bölgelerde altyapı tartışmalarını alevlendirdi.
- Sıcaklık Anomalisi: Copernicus verilerine göre küresel günlük sıcaklık ortalaması, 1991-2020 ortalamasının +0.92°C üzerinde seyrediyor.
3. MEDYA ve SOSYAL MEDYA ANALİZİ
- Trend: #ClimateJusticeNow ve #COP31Missing etiketleri X’te küresel çapta trend oldu.
- Analiz: Bluesky’da iklim bilimciler, Grönland’daki buz kaybının son 24 saatte yayınlanan uydu görüntüleri üzerinden “geri dönüşü olmayan nokta” (tipping point) tartışmasını büyüttü.
4. BİLİMSEL YAYINLAR
- Nature Climate Change: Bugün yayınlanan bir makale, okyanus akıntılarındaki yavaşlamanın tarımsal verimlilik üzerindeki etkisini 2026 projeksiyonlarıyla güncelledi.
- ArXiv: “AI-driven climate modeling” üzerine yayınlanan yeni bir preprint, yerel hava tahminlerinin COP31 uyum stratejilerine entegrasyonu için yeni bir algoritma önerdi.
5. TÜRKİYE ÖZELİ
- NDC Tartışması: Türkiye’nin 2030 emisyon azaltım hedefinin “artıştan azaltım” yerine “mutlak azaltım” olarak revize edilmesi talebiyle 15 STK ortak bildiri yayınladı.
- Yerel Ekoloji: Kazdağları ve Akbelen gibi bölgelerdeki madencilik faaliyetlerinin COP31’in “doğa koruma” söylemiyle çeliştiği yönündeki eleştiriler Yeşil Gazete ve T24’te geniş yer buldu.
BÖLÜM 3: KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ
| Parametre | COP28 (Dubai) | COP30 (Belém) | COP31 (Güncel Durum) |
| Fosil Yakıtlar | “Transitioning away” (Uzaklaşma) | Ormansızlaşmayı durdurma vurgusu | Phase-out (Çıkış) baskısı artıyor |
| Finansman | 700M $(Başlangıç) | Yeni Fon Yapısı | 1.1 Trilyon$ Pazarlığı |
| Bağlayıcılık | Gönüllü beyanlar | Bölgesel protokoller | Şeffaflık Denetimi (ETF) devrede |
E-Tablolar’a aktar
BÖLÜM 4: KAYNAKÇA ve ÖZET BULGULAR
KAYNAKÇA
- Copernicus (2026): “Daily Global Temperature Monitoring Report”, Feb 25.
- Nature (2026): “Oceanic Circulation and Crop Yields: A 2026 Perspective”, DOI: 10.1038/s41558-026-0012.
- Reuters: “Island Nations Demand Climate Refugee Status at COP31 Pre-meetings”, [Short URL].
- İklim Haber: “Türkiye’nin Yeni NDC Taslağı ve Sivil Toplum Tepkileri”, 25 Şubat 2026.
ÖZET BULGULAR
- En Büyük Başarı: Karbon piyasalarındaki teknik standartlarda sağlanan %80’lik uzlaşı.
- En Büyük Başarısızlık: Fosil yakıt şirketlerinin kârlarından alınacak “iklim vergisi” önerisinin reddedilmesi.
- Gerçekleşmeyen Madde: Küresel Güney’e yönelik borç silme (debt-for-nature swaps) taleplerinin gündeme dahi alınmaması.
- Günlük Trend: Ekolojik krizlerin artık sadece çevre değil, “ulusal güvenlik” sorunu olarak tanımlanmaya başlanması.
- Türkiye Sonucu: COP31 ev sahipliği süreci, Türkiye’nin iç ekoloji politikalarını (madencilik, enerji) uluslararası denetime daha açık hale getiriyor.