Bu rapor, COP31 sürecini dört temel boyutta eleştirel olarak değerlendirmekte ve 23 Şubat 2026 itibarıyla güncel ekoloji verilerini sunmaktadır. COP31, Kasım 2026’da Antalya’da düzenlenecek olup, Türkiye ev sahipliği ve dönem başkanlığı görevini üstlenirken, Avustralya müzakerelere liderlik edecektir .
Öne çıkan bulgular:
| Boyut | Durum |
|---|---|
| COP30’dan devreden sorunlar | Fosil yakıt ifadesi metne girmedi, finansman yol haritası bağlayıcı değil, Kayıp-Zarar Fonu teknik detayları COP31’e kaldı |
| COP31’e yönelik beklentiler | Fosil yakıtlardan çıkış yol haritası, 1.3 trilyon dolar finansman hedefi, Küresel Uyum Hedefi’nin tamamlanması |
| Türkiye’nin hazırlıkları | Evsel atık ayrıştırma programı, Sıfır Atık’ın küresel vitrini, iklim diplomasisinde oyun kurucu rol |
| Güncel ekoloji göstergeleri | Karbon fiyatları istikrarlı, Türkiye’de atık yönetimi dönüşümü başladı, su güvenliği kritik gündem |
BÖLÜM 1: COP31 ELEŞTİREL DEĞERLENDİRMESİ
A. Taahhütler ve Hedefler
1.5°C Hedefine Bağlılık
COP30’un (Kasım 2025, Belem) başarısızlıkları, COP31’in yükünü artırmış durumda. Brezilya’nın Amazon’un kalbindeki ev sahipliğine rağmen, COP30 sonuç bildirgesinde “fosil yakıtlar” ifadesi dahi yer almadı . Bu, COP28’de Dubai’de kabul edilen “fosil yakıtlardan adil, düzenli ve eşitlikçi şekilde uzaklaşılması” kararından ciddi bir geri adım anlamına geliyor.
Carbon Brief kıdemli politika editörü Simon Evans’ın değerlendirmesine göre, Paris Anlaşması’nın 10. yılında iki farklı okuma mümkün: İyimser okuma – 10 yıl önceki projeksiyonlarla karşılaştırıldığında dünya 3-4°C yerine yaklaşık 2.5°C’lik ısınma patikasına doğru ilerliyor. Kötümser okuma – Emisyonlar hâlâ rekor kırmaya devam ediyor .
Yeni Finansman Taahhütleri
COP29’da (Bakü) belirlenen yıllık 1.3 trilyon dolar finansman hedefi, COP30’da “Bakü-Belem Yol Haritası” ile somutlaştırılmaya çalışıldı ancak bu metin bağlayıcı nitelik taşımıyor .
Kritik finansman verileri:
- 2035’e kadar gelişmekte olan ülkelere yıllık en az 300 milyar dolar (gelişmiş ülkeler öncülüğünde)
- Küresel uyum ihtiyacı: 2030’a kadar yıllık 160-340 milyar dolar
- Mevcut uyum finansmanı (OECD verisi): yaklaşık 32 milyar dolar
Kayıp ve Zarar Fonu
COP28’de kurulmasına karar verilen fon, COP30’da tamamlanamadı. Fonun yönetim yapısı ve katkı yükümlülüklerinin dağılımı gibi teknik detaylar Antalya’ya devredildi .
Fosil Yakıtlardan Çıkış
COP31’in en kritik başlıklarından biri fosil yakıtlardan çıkış için bağlayıcı, zaman çizelgeli ve somut bir yol haritası oluşturmak. COP30’da bu konuda ısrarcı olan 80 devlet bulunmasına rağmen, çağrıları karara not eden paragrafta dahi fosil yakıt ifadesi geçmedi .
Avustralya’nın ikilemi: Dünyanın en büyük LNG ve kömür ihracatçısı olan Avustralya’nın COP31 müzakerelerine liderlik edecek olması, fosil yakıt lobisinin etkisine dair endişeleri artırıyor . Avustralya’nın COP30’da fosil yakıtlardan çıkış konusunda güçlü tavır sergilememesi, bu endişeleri haklı çıkarır nitelikte .
B. Adalet ve Hakkaniyet
Tarihsel Sorumluluklar
“Ortak ancak farklılaştırılmış sorumluluklar” ilkesi, COP30’da yeterince vurgulanmadı. Gelişmekte olan ülkeler, tarihsel olarak emisyonlara en fazla katkıda bulunan gelişmiş ülkelerin finansman yükümlülüklerini yerine getirmediğini dile getiriyor .
İklim Mültecileri ve Göç
COP30 kararlarında iklim göçü konusu yeterince ele alınmadı. Bu konunun COP31’de daha kapsamlı tartışılması bekleniyor .
Katılımcılık
Sabancı Üniversitesi’nde düzenlenen “COP31’i Anlamak” webinarında, müzakerelerde şeffaflık sorununa dikkat çekildi. Son yıllarda “başkanlık müzakereleri”nin artması ve kritik görüşmelerin kapalı kapılar ardında yürütülmesi, özellikle sivil toplum ve küçük ada devletlerinin süreçten dışlanmasına yol açıyor .
Türkiye’nin ev sahipliğinde “hiçbir ülkenin geride bırakılmayacağı, daha adil ve kapsayıcı bir diplomasi” vizyonu öne çıkıyor .
C. Uygulanabilirlik
Kararların Bağlayıcılığı
COP kararlarının konsensüsle alınması (oy çokluğu değil), en zayıf halkanın belirleyici olduğu bir sistem yaratıyor . 1995’ten beri oylama usulünde uzlaşma sağlanamaması, sistemin temel zaafı.
Paris Anlaşması’nın “aşağıdan yukarıya” yapısı (ülkelerin kendi ulusal katkı beyanlarını belirlemesi) bağlayıcılığı zayıflatan bir diğer unsur .
Şeffaflık ve Hesap Verebilirlik
Küresel Stok Sayımı mekanizması işliyor ancak ülkelerin taahhütlerini yerine getirmemesi durumunda yaptırım mekanizması yok. COP30 kararında 59 paragraftan sadece 8’i yeni karar alma ifadesi içeriyor, geri kalanı “not ediyor”, “tanıyor”, “onaylıyor” gibi bağlayıcı olmayan ifadeler .
Ulusal Politikalara Entegrasyon
Türkiye, COP31 hazırlıkları kapsamında ulusal düzeyde somut adımlar atıyor. Evsel atıkların kaynağında ayrıştırılması programı, 2053 net sıfır emisyon hedefine ulaşmak için kritik görülüyor .
D. Ekolojik Etki
Biyoçeşitlilik (Kunming-Montreal Uyumu)
COP30’da ormanların korunması konusunda sembolik adımlar atıldı ancak Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi ile uyum konusu yeterince ele alınmadı .
SKD Türkiye’nin değerlendirmesine göre, 2026’da “Mavi Ekonomi” kavramı öne çıkacak. Şirketler artık sadece karbon ayak izlerini değil, biyoçeşitlilik üzerindeki etkilerini de raporlamak zorunda kalacak .
Ekosistem Koruma
Davos Zirvesi’nde 2026’nın “Su Yılı” olacağı vurgulandı. Küresel su döngüsündeki dengesizlik, ekonomik istikrarı doğrudan tehdit ediyor . COP31’de suya dirençli altyapılar ve ekosistem tabanlı uyum stratejileri öne çıkacak başlıklar arasında.
Karbon Yutakları
COP30’da Amazon ormanlarının korunması sembolik önem taşıyordu ancak somut taahhütler çıkmadı. COP31’de karbon yutak alanlarının korunması ve restorasyonu için daha somut adımlar bekleniyor .
BÖLÜM 2: GÜNLÜK EKOLOJİ RAPORU (23 Şubat 2026)
1. SON 24 SAATTEKİ GELİŞMELER
Yeni Politika Açıklamaları
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, COP31 hazırlıkları kapsamında evsel atık ayrıştırma programının uygulama detaylarını netleştiriyor. Programın önümüzdeki aylarda pilot illerde başlatılması bekleniyor .
- Avustralya hükümeti, COP31 müzakerelerine liderlik edecek ekibin yapılanmasını tamamladı. Enerji ve İklim Değişikliği Bakanı Chris Bowen başkanlığında, Pasifik ada ülkeleriyle ortak bir liderler toplantısı düzenlenmesi planlanıyor .
Yeni İklim Davaları
Son 24 saatte uluslararası basına yansıyan yeni bir iklim davası bulunmuyor. Ancak COP30’da Uluslararası Adalet Divanı’nın devletlerin iklim değişikliği ile mücadeleden sorumlu olduğuna dair tavsiye görüşünü açıklaması, önümüzdeki dönemde yeni davaların önünü açabilir .
Uluslararası Kuruluşlardan Değerlendirmeler
- Carbon Brief, COP31 hazırlıkları kapsamında müzakerelerin işleyişine dair analizler yayınlamaya devam ediyor .
- İstanbul Politikalar Merkezi, “COP31’i Anlamak” webinar serisinin ilkini gerçekleştirdi. Seri önümüzdeki aylarda finansman, şeffaflık ve teknik müzakereler başlıklarıyla devam edecek .
2. EKOLOJİK GÖSTERGELER
Karbon Fiyatları (Güncel Veriler)
| Piyasa | Fiyat (yaklaşık) | COP31 Etkisi |
|---|---|---|
| EU ETS | €80-85/ton | İstikrarlı seyir |
| Çin | ¥80-90/ton | Yükseliş trendi |
| Kaliforniya | $35-40/ton | Stabil |
| Yeni Zelanda | NZ$45-50/ton | Hafif düşüş |
Not: Veriler piyasa ortalamalarını yansıtmaktadır, anlık fiyatlar değişkenlik gösterebilir.
Yenilenebilir Enerji Kapasite Artışları
- Türkiye: 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda yenilenebilir enerji yatırımlarına devam ediyor. COP31 hazırlıkları kapsamında güneş ve rüzgar enerjisi kapasitesinin artırılması hedefleniyor .
- Avustralya: Yeşil hidrojen ve kritik mineraller konusunda Asya-Pasifik ülkeleriyle işbirliği fırsatları değerlendiriliyor .
Ekstrem Hava Olayları
Şubat ayı itibarıyla küresel çapta kayda değer ekstrem hava olayı raporu bulunmuyor. Ancak Akdeniz Havzası’nın iklim krizine karşı en kırılgan bölgeler arasında olduğu vurgulanıyor .
3. MEDYA ve SOSYAL MEDYA ANALİZİ
X’te Trend Olan COP31 Etiketleri
- #COP31 – Genel etiket
- #TürkiyeCOP31 – Türkiye ev sahipliğiyle ilgili paylaşımlar
- #FosilYakıtlardanÇıkış – Fosil yakıt tartışmaları
- #İklimAdaleti – Gelişmekte olan ülkelerin talepleri
Öne Çıkan İçerikler
Türkiye’nin evsel atık ayrıştırma programı, hem ulusal basında hem sosyal medyada geniş yankı buldu. Hürriyet gazetesinden Aysel Alp’in haberi, birçok platformda paylaşıldı .
Uluslararası Basında Yeni Eleştirel Makaleler
- Australian Institute of International Affairs: “COP31: Australia’s Opportunity to Lead on Climate and Energy” başlıklı analiz, Avustralya’nın COP31’deki rolünü değerlendiriyor .
- Sabancı Üniversitesi: “COP31’e Doğru: Müzakere Mekanizması, Paris’in 10 Yılı ve Şeffaflık Tartışmaları” başlıklı webinar raporu yayınlandı .
4. BİLİMSEL YAYINLAR
Yeni Yayınlar
Bugün itibarıyla COP31 temalı yeni bir akademik yayın bulunmamaktadır. Ancak aşağıdaki kurumların düzenli yayınları takip edilebilir:
- Earth Negotiations Bulletin (IISD): Müzakerelerin günlük analizi
- Carbon Brief: Politika analizleri ve güncellemeler
- Third World Network: Gelişmekte olan ülkeler perspektifi
Yaklaşan Raporlar
- Dr. Ruth Adler: “Financing Climate Justice: The Green Climate Fund in a Changing World” (Edward Elgar Publishing, Şubat 2026)
5. TÜRKİYE ÖZELİ
COP31 Hazırlıkları
Türkiye’nin COP31 ev sahipliği kapsamında attığı somut adımlar:
- Evsel Atık Ayrıştırma Programı: Belediyeler, su abonelerine iki ayrı renkte çöp poşeti dağıtacak. Bir gün evsel atık, bir gün geri dönüştürülebilir atık toplanacak .
- Sıfır Atık Projesi: 8 yılda 74.5 milyon ton atık geri kazanıldı, ekonomiye 256 milyar TL katkı sağlandı .
- İklim Diplomasisi: Türkiye-Avustralya ortaklığıyla yenilikçi bir model geliştirildi. Türkiye ev sahibi ve dönem başkanı, Avustralya ise müzakere lideri olarak görev yapacak .
Sivil Toplum ve Akademi
- İstanbul Politikalar Merkezi: “COP31’i Anlamak” webinar serisi başladı .
- SKD Türkiye: Davos Zirvesi çıktılarını COP31 ajandasıyla ilişkilendiren kapsamlı bir analiz yayınladı .
Beklentiler
- Fosil yakıtlardan çıkış: COP30’da başarılamayan fosil yakıt yol haritası, COP31’de Türkiye’nin ana sınavlarından biri olacak .
- Adil geçiş: Çevre Bakanlığı’nın vurguladığı “hiçbir ülkenin geride bırakılmayacağı, daha adil ve kapsayıcı diplomasi” vizyonu .
- Finansman: 1.3 trilyon dolarlık finansman hedefinin somutlaştırılması .
BÖLÜM 3: KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ
COP28, COP29, COP30 ve COP31 Karşılaştırması
| Kriter | COP28 (Dubai) | COP29 (Bakü) | COP30 (Belem) | COP31 (Antalya – Beklenti) |
|---|---|---|---|---|
| Fosil yakıt | “Uzaklaşma” ifadesi | Zayıf vurgu | İfade dahi yok | Yol haritası bekleniyor |
| Finansman | Kayıp-Zarar Fonu kuruldu | 1.3 trilyon $ hedefi | Bağlayıcı olmayan yol haritası | Somutlaştırma bekleniyor |
| Uyum | Küresel Uyum Hedefi başlangıcı | Teknik çalışmalar | İlerleme yok | Tamamlanması bekleniyor |
| Ev sahibi | BAE (petrol üreticisi) | Azerbaycan (petrol üreticisi) | Brezilya (petrol üreticisi) | Türkiye (enerji ithalatçısı) |
En Güçlü Yönler
- COP28: Kayıp-Zarar Fonu’nun kurulması, fosil yakıt ifadesinin ilk kez girmesi
- COP31 potansiyeli: Türkiye’nin enerji ithalatçısı konumuyla daha tarafsız bir başkanlık yürütebilmesi, Sıfır Atık gibi somut başarı hikayesi
En Zayıf Yönler
- COP30: Fosil yakıt ifadesinin metne girmemesi, finansmanın bağlayıcı olmaması
- COP31 riski: Avustralya’nın fosil yakıt ihracatçısı konumuyla müzakerelere liderlik etmesi
BÖLÜM 4: ÖZET BULGULAR
COP31’in 3 Büyük Başarı Potansiyeli
- Fosil yakıtlardan çıkış için bağlayıcı yol haritası: COP30’da başarılamayan bu hedef, COP31’in en kritik sınavı.
- Kayıp-Zarar Fonu’nun işlerlik kazanması: Teknik detayların tamamlanarak fonun faaliyete geçmesi.
- Küresel Uyum Hedefi’nin tamamlanması: Uzun süredir müzakere edilen hedefin teknik ayrıntılarının sonuçlandırılması.
COP31’in 3 Büyük Risk/Başarısızlık Alanı
- Avustralya faktörü: Dünyanın en büyük LNG ve kömür ihracatçısının müzakerelere liderlik etmesi, fosil yakıt lobisinin etkisini artırabilir .
- Finansmanın bağlayıcılık sorunu: 1.3 trilyon dolar hedefinin nasıl sağlanacağına dair somut mekanizmalar oluşturulamazsa, taahhütler kağıt üzerinde kalabilir.
- ABD’nin katılım eksikliği: ABD’nin Paris Anlaşması’ndan çekilmesi, küresel iklim liderliğinde boşluk yaratıyor .
Beklenen Ancak Gerçekleşmeyen 3 Madde (COP30)
- Fosil yakıtlardan çıkış için zaman çizelgeli yol haritası
- Kayıp-Zarar Fonu’nun teknik detaylarının tamamlanması
- Adaptasyon finansmanının üç katına çıkarılması için bağlayıcı taahhüt
Günlük Ekoloji Raporunda Öne Çıkan 3 Trend
- Türkiye’de atık yönetimi dönüşümü: Evsel atıkların kaynağında ayrıştırılması programı COP31 hazırlıklarının somut ayağını oluşturuyor .
- Su güvenliği küresel gündemin üst sıralarına yükseliyor .
- Şeffaflık tartışmaları müzakere süreçlerinin işleyişine dair eleştirileri güçlendiriyor .
Türkiye Açısından 3 Kritik Sonuç
- İklim diplomasisinde oyun kurucu rol: COP31 ev sahipliği, Türkiye’nin küresel iklim politikasında belirleyici aktör konumuna yükselmesi için eşsiz fırsat .
- Yeşil dönüşüm ivmesi: COP31 hazırlıkları, ulusal düzeyde somut çevre politikalarının hayata geçirilmesini hızlandırıyor .
- Yatırım fırsatları: Trilyon dolarlık iklim finansmanı akışından Türkiye’nin payını artırma potansiyeli .
KAYNAKÇA ve REFERANSLAR
- Taşçı, Y. Z. (2026). Türkiye’nin COP31 Başkanlığı: Geleceğin iklim hikayesi Türkiye’de yazılacak. Yeni Şafak.
- IFAT Eurasia. (2025). COP31 Kararlarını Sahaya Taşımak İçin Hazırlıklara Başlanıyor. Su ve Çevre Dergisi.
- Alp, A. (2025). COP31 için kritik hamle: Gıda ve ambalajlar evde ayrıştırılacak. *Hürriyet / T24*.
- İstanbul Politikalar Merkezi. (2026). COP31’e Doğru: Müzakere Mekanizması, Paris’in 10 Yılı ve Şeffaflık Tartışmaları. Sabancı Üniversitesi.
- Adler, R. & Neumann, R. (2026). COP31: Australia’s Opportunity to Lead on Climate and Energy. Australian Institute of International Affairs.
- Balta, N. (2025). COP31 2026’da Türkiye’de. Anayurt Gazetesi.
- Patronlar Dünyası. (2025). COP31 hazırlıkları kapsamında evlerde atıklar ayrıştırılacak.
- SKD Türkiye. (2026). Davos Zirvesi’nden COP31 Ajandasına Türk İş Dünyasında Dönüşümün 10 Kritik Başlığı.
- SETA. (2025). COP31 Yolunda Türkiye’nin İklim Diplomasisi.
Genişletilmiş raporu buradan okuyabilirsiniz: https://www.ekolojipolitik.com/23-subat-2026-genisletilmis-rapor/